รอมฎอนและวันฮารีรายอ 2570 เริ่มวันไหน ความหมายของการถือศีลอด มารยาทสำหรับคนต่างศาสนา และสัมผัสบรรยากาศได้ที่ไหน

รอมฎอน 2570 เริ่มวันไหน

เดือนรอมฎอนเป็นเดือนที่ 9 ของปฏิทินอิสลาม ซึ่งนับตามดวงจันทร์และสั้นกว่าปีสุริยคติราว 11 วัน รอมฎอนจึงขยับเร็วขึ้นทุกปี เช่น ในไทยปี 2569 รอมฎอนเริ่มวันพฤหัสบดีที่ 19 กุมภาพันธ์ 2569 ส่วนปี 2570 จะมาเร็วขึ้นอีกราว 11 วัน

ตามการคำนวณทางดาราศาสตร์ที่สื่อในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์รายงาน จะมีการดูจันทร์เสี้ยวในเย็นวันอาทิตย์ที่ 7 กุมภาพันธ์ 2570 ถ้าเห็นจันทร์ วันถือศีลอดวันแรกจะเป็นวันจันทร์ที่ 8 กุมภาพันธ์ 2570 และคาดว่าวันอีดิลฟิตรีจะอยู่ราววันที่ 9–10 มีนาคม 2570 ขึ้นกับว่าเดือนรอมฎอนมี 29 หรือ 30 วัน

สำหรับประเทศไทย วันที่แน่นอนกำหนดโดยสำนักจุฬาราชมนตรี ซึ่งจะขอให้พี่น้องมุสลิมทั่วประเทศดูดวงจันทร์เสี้ยวแรก (ฮีลาล) หลังดวงอาทิตย์ตกในวันที่ 29 ของเดือนก่อนหน้า ถ้ามีผู้เห็นจันทร์ วันรุ่งขึ้นจะเป็นวันที่ 1 ของเดือนใหม่ ถ้าไม่เห็น จะนับเดือนเดิมให้ครบ 30 วันก่อน ผลการดูดวงจันทร์ประกาศในคืนนั้นผ่านสถานีโทรทัศน์และช่องทางของสำนักจุฬาราชมนตรี วันที่ในไทยจึงอาจต่างจากประเทศอื่นได้หนึ่งวัน

ความหมายของการถือศีลอด

การถือศีลอดในเดือนรอมฎอนเป็นหนึ่งในหลักปฏิบัติ 5 ประการของศาสนาอิสลาม ชาวมุสลิมเชื่อว่าเป็นเดือนที่คัมภีร์อัลกุรอานถูกประทานลงมา ตลอดเดือนผู้ถือศีลอดจะงดอาหารและเครื่องดื่มตั้งแต่รุ่งอรุณจนดวงอาทิตย์ตก และงดเว้นพฤติกรรมที่ไม่ดี เช่น การพูดหยาบคาย

จุดมุ่งหมายคือการฝึกความอดทนและวินัย ขัดเกลาจิตใจ และเข้าใจความหิวของผู้ด้อยโอกาส เดือนนี้จึงเป็นเดือนแห่งการแบ่งปันด้วย หลายครอบครัวเพิ่มการละหมาด อ่านอัลกุรอาน และช่วงค่ำมีการละหมาดตะรอเวียห์ที่มัสยิด

ในแต่ละวันจะกินมื้อหลักสองมื้อ คือมื้อก่อนรุ่งอรุณ และมื้อละศีลอดหลังดวงอาทิตย์ตก ช่วงบ่ายแก่ ๆ ก่อนเวลาละศีลอด ตลาดในชุมชนมุสลิมจึงคึกคักเป็นพิเศษ เพราะผู้คนออกมาซื้ออาหารกลับไปกินพร้อมหน้ากับครอบครัว

วันฮารีรายอ: วันอีดิลฟิตรี

วันอีดิลฟิตรี หรือที่คนไทยรู้จักในชื่อวันฮารีรายอ (ทางภาคใต้เรียกรายอปอซอ) ตรงกับวันที่ 1 เดือนเชาวาล คือวันแรกหลังจบเดือนรอมฎอน เป็นวันเฉลิมฉลองและขอบคุณที่ได้ถือศีลอดครบเดือน วันนี้ประกาศโดยสำนักจุฬาราชมนตรีหลังการดูดวงจันทร์ในวันสุดท้ายของรอมฎอนเช่นกัน

• ซะกาตฟิตเราะห์: ก่อนละหมาดอีด หัวหน้าครอบครัวจ่ายทานบังคับเป็นอาหารหลัก ในไทยคือข้าวสาร ให้คนยากจนหรือฝากผ่านมัสยิด คืนสุดท้ายของรอมฎอนและเช้าวันอีดจึงเห็นคนออกไปจ่ายซะกาตกันมาก
• เตรียมตัวไปละหมาด: อาบน้ำ แต่งชุดที่สวยที่สุด และนิยมกินอินทผลัมจำนวนคี่ก่อนออกจากบ้าน
• ละหมาดอีด: ช่วงเช้าหลังดวงอาทิตย์ขึ้น ชาวมุสลิมรวมตัวกันละหมาดที่มัสยิดหรือลานกว้าง ตามด้วยการแสดงธรรม
• อวยพรและเยี่ยมญาติ: ทักทายอวยพรกัน เยี่ยมญาติผู้ใหญ่ เยี่ยมหลุมศพบรรพบุรุษ และแบ่งปันให้ผู้ยากไร้

ฮารีรายอเป็นวันหยุดหรือไม่

วันฮารีรายอไม่ใช่วันหยุดราชการทั่วประเทศ แต่มติคณะรัฐมนตรีกำหนดให้วันอีดิลฟิตรี (รายอปอซอ) และวันอีดิลอัฎฮา (รายอฮัจยี) เป็นวันหยุดราชการประจำปีเฉพาะในจังหวัดปัตตานี ยะลา นราธิวาส สตูล และสงขลา ซึ่งมีประชากรมุสลิมจำนวนมาก วันหยุดจริงจึงตรงกับวันอีดที่สำนักจุฬาราชมนตรีประกาศในปีนั้น

ถ้าจะไปติดต่อราชการในห้าจังหวัดนี้ช่วงต้นเดือนมีนาคม 2570 ควรรอดูประกาศวันอีดก่อนนัดหมาย และถ้าไปเที่ยวช่วงนั้น เผื่อใจไว้ว่าร้านค้าบางร้านอาจหยุดในวันอีด

สัมผัสบรรยากาศรอมฎอนในกรุงเทพฯ

กรุงเทพฯ ขึ้นชื่อเรื่องอาหารริมทาง และในเดือนรอมฎอนก็มีตลาดอาหารฮาลาลเฉพาะกิจที่คนตั้งใจมาเดินทุกปี ตัวอย่างที่สื่อต่างประเทศเคยนำเสนอคือซอยเพชรบุรี 7 ย่านราชเทวี ที่ช่วงรอมฎอนกลายเป็นตลาดอาหารฮาลาลยามค่ำ มีโรตี แกงแบบปัตตานี มะตะบะ และเนื้อย่าง แม่ค้าในซอยเล่าว่าตลาดนี้เปิดเฉพาะเดือนรอมฎอน และมีอาหารฮาลาลหลายอย่างที่หากินยากในช่วงอื่นของปี

คนต่างศาสนาไปเดินซื้ออาหารได้ตามปกติ ช่วงที่บรรยากาศดีที่สุดคือบ่ายแก่ ๆ จนถึงเวลาละศีลอด แต่ควรเข้าใจว่าคนส่วนใหญ่กำลังรีบซื้ออาหารกลับไปละศีลอด จึงไม่ควรกีดขวางร้านหรือถ่ายรูปคนในระยะใกล้โดยไม่ขออนุญาต ตลาดลักษณะนี้จัดโดยชุมชน วันและเวลาเปลี่ยนไปทุกปี ควรถามคนในพื้นที่หรือมัสยิดใกล้เคียงก่อนไป

รอมฎอนและฮารีรายอในภาคใต้

ปัตตานี ยะลา นราธิวาส และสตูล เป็นพื้นที่ที่ประชากรมุสลิมอาศัยอยู่มากที่สุดของประเทศ บรรยากาศรอมฎอนจึงเห็นได้ชัดที่สุดที่นี่ โดยเฉพาะตลาดรอมฎอน ที่เปิดเฉพาะช่วงเดือนถือศีลอด

ที่จังหวัดปัตตานีมีตลาดรอมฎอนหลายแห่ง เช่น ตลาดรอมฎอนจะบังติกอ ตลาดรอมฎอนปูยุด และตลาดรอมฎอนยะหริ่ง รวมถึงตลาดรอมฎอนแห่งใหม่ในตัวเมืองที่เริ่มเมื่อปี 2567 และเติบโตจนมีผู้ค้ากว่า 200 ร้าน ตลาดเหล่านี้ไม่ได้มีแต่ชาวมุสลิม คนไทยพุทธและนักท่องเที่ยวก็มาเดินชิมอาหารพื้นถิ่นและเมนูหายาก จนกลายเป็นพื้นที่ที่คนต่างศาสนาได้พบปะกัน และผู้ค้าหลายรายยังแบ่งอาหารให้ผู้ยากไร้ตามหลักซะกาตด้วย

วันฮารีรายอในชายแดนใต้ เช้าตรู่จะเห็นครอบครัวแต่งชุดใหม่เดินไปมัสยิด และไปเยี่ยมญาติต่อทั้งวัน ถ้าได้รับเชิญไปบ้านเพื่อนชาวมุสลิมในวันนี้ ถือเป็นโอกาสดีที่จะได้รู้จักวัฒนธรรมอย่างใกล้ชิด

มารยาทสำหรับคนต่างศาสนาช่วงรอมฎอน

• ไม่ต้องถือศีลอดตาม คนต่างศาสนาไม่จำเป็นต้องอด แต่ควรเลี่ยงการกินดื่มหรือสูบบุหรี่ต่อหน้าคนที่กำลังถือศีลอด ถ้าทำงานร่วมกัน การถามเพื่อนก่อนว่ากินต่อหน้าได้ไหมเป็นมารยาทที่ดี
• แต่งกายสุภาพ เมื่อเข้าชุมชนมุสลิม มัสยิด หรือไปบ้านเพื่อน ควรเลือกเสื้อผ้าที่สุภาพและมิดชิด
• เคารพเวลาละหมาด ช่วงละศีลอดและละหมาด ลดเสียงพูดคุยและไม่รบกวน ถ้าไม่แน่ใจให้สังเกตและทำตามเจ้าบ้าน
• ถ้าได้รับเชิญไปละศีลอด ไปให้ตรงเวลา เพราะการละศีลอดเริ่มตอนดวงอาทิตย์ตกพอดี ไม่ต้องมีของฝากก็ได้ แต่อินทผลัมหรืออาหารเล็กน้อยเป็นของที่เจ้าบ้านยินดี
• ถามได้ แต่เลือกจังหวะ ชาวมุสลิมส่วนใหญ่ยินดีอธิบายเรื่องรอมฎอน แต่ช่วงกลางวันคนถือศีลอดอาจเหนื่อย หลังละศีลอดเป็นเวลาที่เหมาะกว่า
• คำอวยพรวันอีด พูดง่าย ๆ ว่ายินดีด้วยในวันอีดก็พอ ส่วนคำอวยพรตามธรรมเนียมคือ ตะก็อบบะลัลลอฮุมินนา วะมิงกุม แปลว่าขออัลลอฮ์โปรดรับ (การงานที่ดี) จากเราและจากท่าน