เทศกาลกินเจ 2570 เริ่มวันไหน กินเจอย่างไร เที่ยวงานเจภูเก็ต เยาวราช ตรัง หาดใหญ่

กินเจ 2570 เริ่มวันไหน

เทศกาลกินเจปี 2570 ตรงกับวันพฤหัสบดีที่ 30 กันยายน ถึงวันศุกร์ที่ 8 ตุลาคม 2570 รวม 9 วัน คือวันขึ้น 1 ถึง 9 ค่ำ เดือน 9 ตามปฏิทินจันทรคติจีน ปีนี้เทศกาลมาเร็วกว่าปี 2569 ที่จัดช่วง 10–18 ตุลาคม

ในภูเก็ต ศาลเจ้าจะยกเสาโกเต้งเพื่ออัญเชิญเทพเจ้าลงมาประทับตั้งแต่ค่ำวันก่อนเริ่มเทศกาล คือวันพุธที่ 29 กันยายน และส่งเทพเจ้ากลับในคืนวันสุดท้าย ปฏิทินบางฉบับจึงนับเทศกาลยาวกว่าเก้าวัน ส่วนงานเจของแต่ละชุมชนมักเริ่มก่อนวันแรกหนึ่งวันเช่นกัน ควรดูกำหนดการของงานที่จะไป

ช่วงเทศกาลไม่มีวันหยุดราชการ วันหยุดเดือนตุลาคม 2570 อยู่หลังเทศกาลแล้ว คือวันที่ 13, 23 และ 25 ต.ค. ถ้าจะไปชมพิธีที่ภูเก็ตจึงต้องวางแผนลาเอง

กินเจคืออะไร ทำไมต้องเก้าวัน

เทศกาลกินเจเป็นประเพณีของคนไทยเชื้อสายจีนที่มีรากมาจากทั้งพุทธศาสนาและลัทธิเต๋า ช่วงเก้าวันนี้ผู้ศรัทธาจะถือศีล งดเนื้อสัตว์ และรักษากายใจให้สะอาด ที่ภูเก็ตเป็นการบูชาองค์กิ้วอ๋องไต่เต่ หรือเทพเจ้าเก้าองค์ หลายคนยังถือว่าเป็นการละเว้นการเบียดเบียนชีวิต ทำบุญ และพักร่างกายจากอาหารหนักไปพร้อมกัน

สัญลักษณ์ที่เห็นแล้วรู้ทันทีว่าเทศกาลมาถึงคือธงสีเหลืองที่มีอักษรจีนสีแดง ร้านอาหารและแผงลอยที่ปักธงนี้คือร้านที่ขายอาหารเจตลอดเทศกาล ส่วนผู้ถือศีลจำนวนมากจะแต่งกายด้วยชุดขาวตลอดเก้าวัน

อาหารเจกับมังสวิรัติ ต่างกันอย่างไร

อาหารเจเคร่งกว่ามังสวิรัติและใกล้กับอาหารวีแกน คือไม่มีส่วนผสมจากสัตว์เลย และยังงดผักบางชนิดที่มีกลิ่นฉุนด้วย ใครตั้งใจกินเจครั้งแรก ลองใช้รายการนี้เป็นหลัก

• งดเนื้อสัตว์ทุกชนิด รวมถึงสัตว์ปีก อาหารทะเล และน้ำมันหรือน้ำซุปที่ได้จากสัตว์
• งดไข่และผลิตภัณฑ์จากนม
• งดผักกลิ่นฉุน ได้แก่ กระเทียม หัวหอม หอมแดง กุยช่าย และต้นหอมหรือกระเทียมต้น
• งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
• ระวังของสำเร็จรูป ซอส ผงปรุงรส และขนมบางอย่างมีส่วนผสมจากสัตว์หรือผักต้องห้าม ให้มองหาสัญลักษณ์เจบนบรรจุภัณฑ์

ภูเก็ต: ประเพณีถือศีลกินผัก

งานที่ใหญ่และเป็นเอกลักษณ์ที่สุดของเทศกาลนี้คือประเพณีถือศีลกินผักของภูเก็ต ซึ่งกรมส่งเสริมวัฒนธรรมขึ้นบัญชีเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมเมื่อปี 2561 เรื่องเล่าที่มาคือคณะงิ้วจากจีนที่มาแสดงให้คนงานเหมืองแร่ดีบุกที่กะทู้ เกิดล้มป่วยขณะอยู่บนเกาะ จึงประกอบพิธีกินผักบูชาเทพเจ้าจนหายจากโรค ชาวบ้านจึงถือปฏิบัติต่อกันมาตั้งแต่ราวสองร้อยปีก่อน ปัจจุบันมีศาลเจ้าหรืออ๊ามกว่า 40 แห่งทั่วเกาะร่วมจัดงาน

ตลอดเก้าวัน ศาลเจ้าจะผลัดกันจัดพิธีอิ้วเก้ง หรือแห่พระรอบเมือง ขบวนออกจากศาลเจ้าตั้งแต่เช้าตรู่ นำโดยม้าทรง ผู้ทำหน้าที่เป็นร่างของเทพเจ้า ซึ่งจะเข้าทรงและทำพิธีทิ่มแทงอาวุธบนร่างกาย ผู้ศรัทธาเชื่อว่าม้าทรงรับเคราะห์แทนผู้คนเพื่อให้ชุมชนได้สิ่งดีกลับคืน ระหว่างทางครอบครัวต่าง ๆ จะตั้งโต๊ะบูชาหน้าบ้านเพื่อรับพรเมื่อขบวนผ่าน และมีการจุดประทัดจำนวนมาก ภาพในขบวนอาจรุนแรงสำหรับบางคน ควรเตรียมใจก่อนไปชม

ช่วงค่ำมีพิธีอื่นที่ศาลเจ้า เช่น พิธีโก้ยโห้ย หรือลุยไฟ ที่ผู้ถือศีลเดินข้ามถ่านร้อนเพื่อชำระสิ่งไม่ดี และพิธีโก้ยห่าน หรือสะเดาะเคราะห์ ด้วยการเดินข้ามสะพานให้ม้าทรงอวยพร ในคืนสุดท้ายขบวนจากศาลเจ้าต่าง ๆ จะไปรวมกันที่สะพานหินเพื่อส่งเทพเจ้ากลับ เป็นคืนที่คึกคักและเสียงดังที่สุดของเทศกาล

• ศาลเจ้าจุ้ยตุ่ย ในตัวเมือง หนึ่งในขบวนใหญ่ที่สุด และถนนระนองหน้าศาลเจ้ามีแผงอาหารเจหนาแน่นที่สุด
• ศาลเจ้าบางเหนียว ศาลเจ้าหลักอีกแห่งในตัวเมือง มีพิธีลุยไฟและข้ามสะพานของตัวเอง
• ศาลเจ้าสามกอง ศาลเจ้าที่คนนำยาจีนมาให้ทำพิธีอวยพร
• ศาลเจ้ากะทู้ ต้นกำเนิดของประเพณี พิธีลุยไฟจัดตอนบ่ายของวันสุดท้าย
• ศาลเจ้ากิ้วเที้ยนเก้ง สะพานหิน จุดที่ขบวนมารวมกันในคืนส่งเทพเจ้า

กรุงเทพฯ: กินเจเยาวราชและตลาดน้อย

ในกรุงเทพฯ ศูนย์กลางของเทศกาลคือเยาวราช ช่วงเก้าวันถนนเยาวราชตั้งแต่วงเวียนโอเดียนไปจนถึงแยกเฉลิมบุรีเต็มไปด้วยธงเหลืองและแผงอาหารเจ งานเจเยาวราชปี 2569 จัดช่วง 9–18 ตุลาคม ส่วนปีก่อนหน้ามีขบวนแห่อัญเชิญเทพเจ้าบนเกี้ยว พิธีเปิดงานพร้อมขบวนรถบุปผชาติองค์สมมติพระโพธิสัตว์กวนอิม ขบวนสิงโตและมังกร และขบวนแห่กระทงสะเดาะเคราะห์

ใครอยากสัมผัสด้านพิธีกรรม วัดมังกรกมลาวาส (วัดเล่งเน่ยยี่) บนถนนเจริญกรุงเปิดให้ร่วมทำวัตรและสวดมนต์ในช่วงเทศกาล ส่วนศาลเจ้าโจวซือกง ย่านตลาดน้อย มีพิธีอัญเชิญเทพเจ้าและเปิดโรงทานอาหารเจให้ผู้มาเยือน ผู้มาร่วมมักหยอดตู้บริจาคตามกำลังเป็นการตอบแทน เดินเล่นในย่านนี้ช่วงเทศกาลยังได้เห็นแม่ค้าทุบขนมถั่วตัดแบบจีนโบราณที่เรียกว่าตุ๊บตั๊บด้วย

นอกจากนี้ห้างสรรพสินค้าและร้านสะดวกซื้อจำนวนมากก็มีมุมอาหารเจตลอดเทศกาล ทำให้คนที่ทำงานในเมืองกินเจได้ไม่ยาก

ต่างจังหวัด: ตรัง หาดใหญ่ พังงา และอีกหลายเมือง

ภาคใต้ฝั่งอันดามันและเมืองที่มีชุมชนจีนใหญ่จัดงานเจของตัวเองทุกปีในช่วงเดียวกัน การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยเคยรวบรวมพิกัดงานเจทั่วประเทศไว้ ตัวอย่างงานที่จัดเป็นประจำ ได้แก่

• ตรัง ประเพณีถือศีลกินผักตามศาลเจ้าทั่วอำเภอเมืองตรัง
• สงขลา (หาดใหญ่) เทศกาลถือศีลกินเจที่สวนหย่อมศุภสารรังสรรค์ กลางเมืองหาดใหญ่
• พังงา ศาลเจ้าทั่วจังหวัดร่วมจัด มีพิธียกเสาโกเต้งและพิธีลุยไฟ ชวนสักการะเก้าศาลเจ้าสำคัญ เช่น ศาลเจ้าตลาดเหนือ ศาลเจ้าตลาดใต้ และศาลเจ้าเขาตั้ง
• ระนองและชุมพร งานตามศาลเจ้ารอบเมืองระนอง และที่โรงพระผู่หมิงไต่ซือ อำเภอเมืองชุมพร
• ภาคตะวันออกและภาคกลาง เช่น ศาลเจ้าหน่าจาซาไท้จื้อ อ่างศิลา ชลบุรี และศาลเจ้าไต้ฮงกง อำเภอผักไห่ พระนครศรีอยุธยา
• ภาคอีสาน เช่น บริเวณลานย่าโม นครราชสีมา และศูนย์วัฒนธรรมไทยจีน อุดรธานี

ไปชมงานเจภูเก็ตอย่างปลอดภัยและให้เกียรติ

• แต่งกายให้มิดชิด เสื้อแขนยาว กางเกงขายาว และรองเท้าหุ้มส้น เพราะประทัดจำนวนมากอาจทำให้ผิวและเสื้อผ้าไหม้ ใส่สีขาวได้จะดีที่สุดเพราะเป็นสีของผู้ถือศีล และเลี่ยงชุดสีดำ
• พกที่อุดหู หน้ากาก และแว่นตา เสียงประทัดดังมาก มีควันและเศษกระดาษปลิวตลอดทาง
• ยืนห่างจากหัวขบวน อย่าเดินขนาบข้างขบวน อย่าแตะตัวม้าทรงหรือสิ่งที่ใช้ในพิธี และขออนุญาตก่อนถ่ายภาพใกล้ ๆ ผู้ที่อยู่ในพิธี
• ไปให้ถึงตั้งแต่เช้ามืด ขบวนส่วนใหญ่ออกจากศาลเจ้าช่วงเช้า ถ้าจะดูพิธีลุยไฟให้ไปก่อนเวลาราวหนึ่งชั่วโมง
• เผื่อเวลาเดินทาง ถนนในตัวเมืองปิดชั่วคราวเมื่อขบวนผ่าน อย่าวางแผนเดินทางไปสนามบินผ่านตัวเมืองช่วงเช้า
• ถ้าไม่สะดวกดูพิธี ไปเดินชิมอาหารเจรอบศาลเจ้าจุ้ยตุ่ยช่วงค่ำแทน ได้บรรยากาศเทศกาลแบบสบายกว่า
• เตรียมรับฝน ตุลาคมยังเป็นหน้าฝนของภูเก็ต โดยเฉพาะปีที่เทศกาลมาเร็วอย่างปี 2570

เคล็ดลับกินเจให้อร่อยและไม่เสียสุขภาพ

• มองหาธงเหลือง ร้านที่ปักธงเจคือร้านที่ตั้งใจทำอาหารเจตลอดเทศกาล
• อาหารเจไม่ได้มีแต่ผัก เมนูยอดนิยมมักเป็นเส้นผัด ของทอด เต้าหู้ และโปรตีนเกษตรหรือแป้งหมี่กึนที่ทำเลียนแบบเนื้อสัตว์ ลองเลือกเมนูต้มหรือนึ่งสลับกับของทอด
• เติมผักใบเขียวและถั่ว ช่วยให้มื้อเจครบหมู่ขึ้น
• พกกล่องและแก้วไปเอง แผงอาหารเจมีคนต่อแถวมาก การใช้ภาชนะของตัวเองช่วยลดขยะในงานได้มาก
• ไม่ต้องเคร่งทุกข้อก็ร่วมได้ คนที่ไม่ได้ถือศีลเต็มรูปแบบก็ไปเดินชิมอาหารเจและชมบรรยากาศได้ เพียงให้เกียรติพื้นที่ศาลเจ้าและผู้ถือศีล